MENU
Dziedzictwo kulturalne Francji
Dziedzictwo kulturalne Francji
Francja jest krajem o przebogatej kulturze. Od wieków Francuzi stanowili wzór do naśladowania dla wielu krajów europejskich. Do dziś ich twórczość posiada swoistą specyfikę. Rozwój kulturalny ściśle wiąże się z historią kraju. Jednak za pierwsze dzieła sztuki na tym terenie można by już uznać malowidła jaskiniowe w Lascaux.
W 486 r. król Franków Chlodwig pokonał Rzymian pod Soissons, a następnie umocnił swą pozycję, zwyciężając Alemanów i Wizygotów. W roku 496 przeniósł stolicę do Paryża. Stworzyła w ten sposób fundamenty państwa francuskiego, które nazwał "Francja".
W roku 800 Papież koronował na cesarza Karola Wielkiego. Zwalczał on pogan Europy Zachodniej, dzięki czemu podwoił podległe mu terytorium. Męstwo rycerzy Karola Wielkiego opiewała w późniejszym czasie "Pieśń o Rolandzie". Utwór powstał ok. 1100 r. Jest jednym z najstarszych eposów francuskich. Stanowi początek zarówno literatury francuskiej, jak też koncepcji rycerskiego ideału poświęcenia się dla władcy.
W wiekach średnich powstały najwspanialsze budowle Francji. Gwałtowny rozwój romańskiego i gotyckiego budownictwa sakralnego sprawił, że lata 950 – 1500 to najciekawszy okres architektury francuskiej. Gotyk – prawdopodobnie najbardziej znaczący styl europejski – ma swe korzenie w Ile – de – France. Najpiękniejszymi zabytkami tego okresu są przestronne katedry na północy kraju, w Paryżu, Chartres, Amiens itd. Gotyk zrodził się z ograniczeń tradycji romańskiej i naturalnej potrzeby budowy kościołów szerszych, wyższych i lżejszych. Widoczne w gotyckim ideale dążenie do strzelistości i wertykalizmu odzwierciedla poszukiwanie Boga.
Przykładem stylu wczesnogotyckiego jest Katedra Notre Dame w Chartres nazywana "manifestem wieków średnich". Katedra w Reims ma nawę główną jeszcze wyższą niż w Chartres, a także galerię zwieńczoną posągami mitycznych bestii.
W XVI wieku dokonywały się ważne zmiany nieomal w każdej dziedzinie. Odkrycie i przyswojenie dokonań włoskiego renesansu ożywiło działalność artystyczną na dworze Franciszka I i Henryka II. Twórcy tacy jak poeta Ronsard, eseista Montaigne oraz znany z rubasznego humoru Rablais przyczynili się do rozkwitu literatury francuskiej. Jeszcze ważniejszy był ogólny wzrost poziomu wiedzy, zwłaszcza, że nie dotyczył wyłącznie kręgów
arystokratycznych czy kościelnych.
Wiek XVII i XVIII to dojrzewanie i rozkwit monarchii, a także triumf nauki. Blask tego okresu przyćmiły jednak burzowe chmury rewolucji.
Panowanie kolejnych Ludwików XIII, XIV i XV określa się mianem epoki absolutyzmu, gdyż olbrzymia była wówczas władza monarsza.
Na szczególna uwagę zasługują rządy Ludwika XIV nazywanego "Le Roi – Soleil ("Król Słońce"). To szczytowy okres monarchii francuskiej.
Ludwik XIV postanowił stworzyć dwór królewski tak wspaniały, że wymagałby stałej obecności i posłuszeństwa arystokracji. Cel osiągnął, stawiając imponujący pałac w Wersalu. Bogactwa Wersalu budziły zazdrość burżuazji.
Panowanie Ludwika XIV to czas odrodzenia się klasycznej wiedzy i sztuki. Teatr Corneille`a i Racine`a, bajki La Fontaine`a, komedie Moliera, mowy i kazania Bossueta oraz wybitne myśli Pascala i Kartezjusza nadały literaturze francuskiej nieznaną dotąd świetność.
Sława Francji jako najlepiej zorganizowanego państwa na świecie wzrastała w całej następnej epoce, zwanej oświeceniem. Warto wspomnieć, że żoną Ludwika XV była Maria Leszczyńska, córka polskiego króla Stanisława.
Wielka Rewolucja Francuska rozpoczęła się w 1789 roku. Lud paryski zdobył Bastylię – więzienie stanowiące od dawna symbol władzy królewskiej. Podpisano "Deklarację praw człowieka i obywatela" – programowy dokument rewolucji. Trójkolorowy sztandar republikański zastąpił królewską lilię, stając się flagą narodową. Za hymn przyjęto "Marsyliankę", a rok 1793 ogłoszono pierwszym rokiem republiki.
W roku 1799 przejął rządy młody korsykański generał Napoleon Bonaparte, który szybko umocnił władzę, wprowadzając w życie zbiór przepisów cywilnych zwany Kodeksem Napoleona (po dziś dzień stanowi on trzon francuskiego systemu prawnego). Napoleon zreformował także system edukacyjny i monetarny, założył Bank Francji. Cieszył się ogromną popularnością, a to umożliwiło mu koronowanie się na cesarza Francuzów w 1804 roku. Napoleon uwikłał kraj w niekończącą się serie wojen, co doprowadziło Francję na skraj nędzy. Ostatecznie przywrócono na tron dynastię burbońską (restauracja Burbonów).
Nowe pokolenie pisarzy, krytyczne wobec nastroju samozadowolenia panującego po okresie restauracji, rozbudziło na nowo zainteresowanie literaturą i próbowało dokonać rewolucji intelektualnej. Twórcy ci, spośród których na czoło wysunął się Wiktor Hugo podkreślali siłę wyobraźni, przeciwstawiając ją XVIII – wiecznemu racjonalizmowi. Pisarze tacy jak Stendhal i Balzak obnażali pazerność i snobizm rodaków.
W okresie panowania Ludwika Napoleona Bonaparte majętna burżuazja została odsunięta na dalszy plan – dostarczyło to dodatkowej pożywki powieściopisarzom. Wiktor Hugo zmuszony był do życia na emigracji. Gustaw Flaubert obrazowo opisywał obyczaje społeczne. "Pani Bovary" oraz "Szkoła uczuć" gorszyły czytelników realistycznym przedstawieniem niewierności małżeńskiej i chciwości. Oburzenie wywołały też zmysłowość i fascynacja śmiercią obecne w poezji Charles`a Baudelaire`a. Rozkwit życia artystycznego, jaki nastąpił pod koniec XIX wieku zapowiadał kolejne 50 lat kulturalnego prymatu Paryża. Miasto przypominało o sobie w czasie Światowych Wystaw w latach 1855, 1867, 1889. Główna atrakcją wystawy w 1889 roku była wysoka na 300,5 m wieża Eiffla, którą jedni uznali za brzydką, a inni okrzyknęli symbolem siły swego kraju.
W latach dwudziestych XX wieku Paryż zyskał sławę wylęgarni talentów literackich. Zawdzięczał ją w dużej mierze licznej grupie ekspatriantów, którzy przybyli do Francji na skutek I wojny światowej. W stolicy dłuższy czas przebywali: Ernest Hemingway, F. Scott Fitzgerald, Gertrude Stein, James Joyce i Henry Miller. Chłonęli oni kulturę francuską i prowadzili ekscentryczny styl życia. W okresie międzywojennym aktywne było grono pisarzy francuskich takich jak: Marcel Proust, Andre Gide, a w twórczości Andre Malreaux pojawiły się wątki przygodowe.
Malarstwo francuskie
Od XVII wieku francuscy malarze należeli do awangardy wszystkich ważnych kierunków artystycznych od stylu rokoko, przez impresjonizm, do kubizmu. Według Emila Zoli dzieło sztuki to "odbicie świata, oglądane przez temperament". Jak przystało na naród o tradycjach rewolucyjnych, począwszy od XVII wieku pełni wigoru artyści francuscy przodowali w głównych kierunkach artystycznych.
Okresem największego rozkwitu sztuki europejskiej było XVII stulecie, kiedy to malarzy włoskich przyćmili tacy twórcy jak Rubens, Rembrandt, Velazquez i Poussin. W XVIII wiecznej Francji rozkwitło beztroskie rokoko. Gusta francuskiej arystokracji rozumiał Jean Antoine Watteau, który malował fantastyczny świat dworskich zabaw i sielanki. Subtelnym urokiem odznaczały się tańczące, zalotne postaci na obrazach Jeana Honore Fragonarda. Innym cenionym malarzem dworskim był Francois Boucher, któremu największe uznanie przyniosły ponętne akty. Frywolność epoki królów przeminęła wraz z nadejściem purytanizmu okresu rewolucji. Oficjalnym malarzem rządu rewolucyjnego został Jacques Louis David. Z kolei czołowym przedstawicielem romantyzmu stał się Eugene Delacroix. Jego najsłynniejszym obrazem stało się dzieło "Wolność wiodąca lud na barykady". Przedstawicielem realizmu był Francois Millet. Pełna dostojeństwa kompozycja "Kobiety zbierające kłosy" najlepiej charakteryzuje twórczość artysty. Prawdziwy przełom przynosi twórczość Edwarda Maneta – zapowiada wiek XX i impresjonizm. Manet pokazał, że natura w plenerze to jasna składanka barw, które mieszają się w naszych oczach, albo raczej w naszych umysłach. Słynni malarze impresjoniści to: Claude Monet, Edgar Degas, Paul Gauguin, Pierre Auguste Renoir.
Kino francuskie
Początki kina sięgają końca XIX wieku. W roku 1885 bracia Lumiere zorganizowali pierwszy publiczny pokaz kinematografu. Rozkwit kinematografii nastąp ił jednak dopiero w latach 30 - tych XX wieku za sprawą filmów Jeana Renoira. Twórczość tego reżysera prześcignęło dopiero innowacyjne kino Nowej Fali, które pojawiło się na przełomie lat 50 i 60. Międzynarodową sławę uzyskała Brigitte Bardot, rozpalając swą rolą w filmie "I Bóg stworzył kobietę" w reżyserii Rogera Vadima. Najwybitniejsi twórcy kina francuskiego to: Jean Luc Godard, Fracois Truffaut, Claude Chabrol.
Francja jest krajem o przebogatej kulturze. Od wieków Francuzi stanowili wzór do naśladowania dla wielu krajów europejskich. Do dziś ich twórczość posiada swoistą specyfikę. Rozwój kulturalny ściśle wiąże się z historią kraju. Jednak za pierwsze dzieła sztuki na tym terenie można by już uznać malowidła jaskiniowe w Lascaux.
W 486 r. król Franków Chlodwig pokonał Rzymian pod Soissons, a następnie umocnił swą pozycję, zwyciężając Alemanów i Wizygotów. W roku 496 przeniósł stolicę do Paryża. Stworzyła w ten sposób fundamenty państwa francuskiego, które nazwał "Francja".
W roku 800 Papież koronował na cesarza Karola Wielkiego. Zwalczał on pogan Europy Zachodniej, dzięki czemu podwoił podległe mu terytorium. Męstwo rycerzy Karola Wielkiego opiewała w późniejszym czasie "Pieśń o Rolandzie". Utwór powstał ok. 1100 r. Jest jednym z najstarszych eposów francuskich. Stanowi początek zarówno literatury francuskiej, jak też koncepcji rycerskiego ideału poświęcenia się dla władcy.
W wiekach średnich powstały najwspanialsze budowle Francji. Gwałtowny rozwój romańskiego i gotyckiego budownictwa sakralnego sprawił, że lata 950 – 1500 to najciekawszy okres architektury francuskiej. Gotyk – prawdopodobnie najbardziej znaczący styl europejski – ma swe korzenie w Ile – de – France. Najpiękniejszymi zabytkami tego okresu są przestronne katedry na północy kraju, w Paryżu, Chartres, Amiens itd. Gotyk zrodził się z ograniczeń tradycji romańskiej i naturalnej potrzeby budowy kościołów szerszych, wyższych i lżejszych. Widoczne w gotyckim ideale dążenie do strzelistości i wertykalizmu odzwierciedla poszukiwanie Boga.
Przykładem stylu wczesnogotyckiego jest Katedra Notre Dame w Chartres nazywana "manifestem wieków średnich". Katedra w Reims ma nawę główną jeszcze wyższą niż w Chartres, a także galerię zwieńczoną posągami mitycznych bestii.
W XVI wieku dokonywały się ważne zmiany nieomal w każdej dziedzinie. Odkrycie i przyswojenie dokonań włoskiego renesansu ożywiło działalność artystyczną na dworze Franciszka I i Henryka II. Twórcy tacy jak poeta Ronsard, eseista Montaigne oraz znany z rubasznego humoru Rablais przyczynili się do rozkwitu literatury francuskiej. Jeszcze ważniejszy był ogólny wzrost poziomu wiedzy, zwłaszcza, że nie dotyczył wyłącznie kręgów
arystokratycznych czy kościelnych.
Wiek XVII i XVIII to dojrzewanie i rozkwit monarchii, a także triumf nauki. Blask tego okresu przyćmiły jednak burzowe chmury rewolucji.
Panowanie kolejnych Ludwików XIII, XIV i XV określa się mianem epoki absolutyzmu, gdyż olbrzymia była wówczas władza monarsza.
Na szczególna uwagę zasługują rządy Ludwika XIV nazywanego "Le Roi – Soleil ("Król Słońce"). To szczytowy okres monarchii francuskiej.
Ludwik XIV postanowił stworzyć dwór królewski tak wspaniały, że wymagałby stałej obecności i posłuszeństwa arystokracji. Cel osiągnął, stawiając imponujący pałac w Wersalu. Bogactwa Wersalu budziły zazdrość burżuazji.
Panowanie Ludwika XIV to czas odrodzenia się klasycznej wiedzy i sztuki. Teatr Corneille`a i Racine`a, bajki La Fontaine`a, komedie Moliera, mowy i kazania Bossueta oraz wybitne myśli Pascala i Kartezjusza nadały literaturze francuskiej nieznaną dotąd świetność.
Sława Francji jako najlepiej zorganizowanego państwa na świecie wzrastała w całej następnej epoce, zwanej oświeceniem. Warto wspomnieć, że żoną Ludwika XV była Maria Leszczyńska, córka polskiego króla Stanisława.
Wielka Rewolucja Francuska rozpoczęła się w 1789 roku. Lud paryski zdobył Bastylię – więzienie stanowiące od dawna symbol władzy królewskiej. Podpisano "Deklarację praw człowieka i obywatela" – programowy dokument rewolucji. Trójkolorowy sztandar republikański zastąpił królewską lilię, stając się flagą narodową. Za hymn przyjęto "Marsyliankę", a rok 1793 ogłoszono pierwszym rokiem republiki.
W roku 1799 przejął rządy młody korsykański generał Napoleon Bonaparte, który szybko umocnił władzę, wprowadzając w życie zbiór przepisów cywilnych zwany Kodeksem Napoleona (po dziś dzień stanowi on trzon francuskiego systemu prawnego). Napoleon zreformował także system edukacyjny i monetarny, założył Bank Francji. Cieszył się ogromną popularnością, a to umożliwiło mu koronowanie się na cesarza Francuzów w 1804 roku. Napoleon uwikłał kraj w niekończącą się serie wojen, co doprowadziło Francję na skraj nędzy. Ostatecznie przywrócono na tron dynastię burbońską (restauracja Burbonów).
Nowe pokolenie pisarzy, krytyczne wobec nastroju samozadowolenia panującego po okresie restauracji, rozbudziło na nowo zainteresowanie literaturą i próbowało dokonać rewolucji intelektualnej. Twórcy ci, spośród których na czoło wysunął się Wiktor Hugo podkreślali siłę wyobraźni, przeciwstawiając ją XVIII – wiecznemu racjonalizmowi. Pisarze tacy jak Stendhal i Balzak obnażali pazerność i snobizm rodaków.
W okresie panowania Ludwika Napoleona Bonaparte majętna burżuazja została odsunięta na dalszy plan – dostarczyło to dodatkowej pożywki powieściopisarzom. Wiktor Hugo zmuszony był do życia na emigracji. Gustaw Flaubert obrazowo opisywał obyczaje społeczne. "Pani Bovary" oraz "Szkoła uczuć" gorszyły czytelników realistycznym przedstawieniem niewierności małżeńskiej i chciwości. Oburzenie wywołały też zmysłowość i fascynacja śmiercią obecne w poezji Charles`a Baudelaire`a. Rozkwit życia artystycznego, jaki nastąpił pod koniec XIX wieku zapowiadał kolejne 50 lat kulturalnego prymatu Paryża. Miasto przypominało o sobie w czasie Światowych Wystaw w latach 1855, 1867, 1889. Główna atrakcją wystawy w 1889 roku była wysoka na 300,5 m wieża Eiffla, którą jedni uznali za brzydką, a inni okrzyknęli symbolem siły swego kraju.
W latach dwudziestych XX wieku Paryż zyskał sławę wylęgarni talentów literackich. Zawdzięczał ją w dużej mierze licznej grupie ekspatriantów, którzy przybyli do Francji na skutek I wojny światowej. W stolicy dłuższy czas przebywali: Ernest Hemingway, F. Scott Fitzgerald, Gertrude Stein, James Joyce i Henry Miller. Chłonęli oni kulturę francuską i prowadzili ekscentryczny styl życia. W okresie międzywojennym aktywne było grono pisarzy francuskich takich jak: Marcel Proust, Andre Gide, a w twórczości Andre Malreaux pojawiły się wątki przygodowe.
Malarstwo francuskie
Od XVII wieku francuscy malarze należeli do awangardy wszystkich ważnych kierunków artystycznych od stylu rokoko, przez impresjonizm, do kubizmu. Według Emila Zoli dzieło sztuki to "odbicie świata, oglądane przez temperament". Jak przystało na naród o tradycjach rewolucyjnych, począwszy od XVII wieku pełni wigoru artyści francuscy przodowali w głównych kierunkach artystycznych.
Okresem największego rozkwitu sztuki europejskiej było XVII stulecie, kiedy to malarzy włoskich przyćmili tacy twórcy jak Rubens, Rembrandt, Velazquez i Poussin. W XVIII wiecznej Francji rozkwitło beztroskie rokoko. Gusta francuskiej arystokracji rozumiał Jean Antoine Watteau, który malował fantastyczny świat dworskich zabaw i sielanki. Subtelnym urokiem odznaczały się tańczące, zalotne postaci na obrazach Jeana Honore Fragonarda. Innym cenionym malarzem dworskim był Francois Boucher, któremu największe uznanie przyniosły ponętne akty. Frywolność epoki królów przeminęła wraz z nadejściem purytanizmu okresu rewolucji. Oficjalnym malarzem rządu rewolucyjnego został Jacques Louis David. Z kolei czołowym przedstawicielem romantyzmu stał się Eugene Delacroix. Jego najsłynniejszym obrazem stało się dzieło "Wolność wiodąca lud na barykady". Przedstawicielem realizmu był Francois Millet. Pełna dostojeństwa kompozycja "Kobiety zbierające kłosy" najlepiej charakteryzuje twórczość artysty. Prawdziwy przełom przynosi twórczość Edwarda Maneta – zapowiada wiek XX i impresjonizm. Manet pokazał, że natura w plenerze to jasna składanka barw, które mieszają się w naszych oczach, albo raczej w naszych umysłach. Słynni malarze impresjoniści to: Claude Monet, Edgar Degas, Paul Gauguin, Pierre Auguste Renoir.
Kino francuskie
Początki kina sięgają końca XIX wieku. W roku 1885 bracia Lumiere zorganizowali pierwszy publiczny pokaz kinematografu. Rozkwit kinematografii nastąp ił jednak dopiero w latach 30 - tych XX wieku za sprawą filmów Jeana Renoira. Twórczość tego reżysera prześcignęło dopiero innowacyjne kino Nowej Fali, które pojawiło się na przełomie lat 50 i 60. Międzynarodową sławę uzyskała Brigitte Bardot, rozpalając swą rolą w filmie "I Bóg stworzył kobietę" w reżyserii Rogera Vadima. Najwybitniejsi twórcy kina francuskiego to: Jean Luc Godard, Fracois Truffaut, Claude Chabrol.